Tourmaline Paraíba ánh sao

 

 


  

Hình 1: 2 viên Tourmaline Paralia mài cabochon nặng 0.90 carat và 1.06 carat được mua ở Brazil đầu thập niên 1990s, dưới nguồn sáng điểm chúng cho hiệu ứng sao 4 cánh. Ảnh chụp bới Robert Weldon.

  

Viên Tourmaline Paraiba Brazil hiếm này, với màu sắc rực rỡ, lạ thường khiến nó trở thành một trong những viên ngọc đẹp nhất thế giới. Điều thú vị ở đây là việc phát hiện ra một cặp sao óng ánh của chúng, ở một lô hàng gồm nhiều loại đá bình thường khác. Đây là một kết quả vui của nhà ngọc học Elaine Rhorbach, cô thường sử dụng nguồn sáng điểm để kiểm tra tất cả các loại đá khác nhau mà cô ấy bắt gặp được ở thị trường. Bất cứ nơi nào trên thế giới, cựu y tá này thường mang theo ống soi tai, vật này không còn dùng kiểm tra tai, mà để kiểm tra bất kỳ hiện tượng quang học nào của đá quý, thậm chí cả ở những nơi không được như mong đợi. Hiệu ứng ánh sao được nhìn thấy ở nhiều loại đá quý khác nhau khi mài cabochon. Nhiều dải óng ánh của ánh sáng hình thành nên các cánh sao được tạo ra bởi sự tán xạ của nguồn sáng 2 chiều của các tập hợp cấu trúc song song. Chúng thường là những bao thể như: khoáng vật, lỗ rỗng và các cấu trúc khuyết tật, nhưng chúng cũng có thể được biểu hiện bằng các đặc điểm bề mặt tự nhiên của tinh thể còn nguyên vẹn trên cơ sở bản chất của đá quý (ví dụ như các vết khứa bề mặt của lăng trụ tourmaline) hoặc việc chạm khắc lên bề mặt đá bằng tay. Cấu trúc của tinh thể của vật chủ cùng với các khoáng vật cá biệt quy định số lượng các dải sao. Sự định hướng là kết quả phức tạp của sự tương tác hóa học giữa các bao thể và vật chủ của nó. Sự định hướng của viên đá cắt mài xác định những gì được nhìn thấy. Ví dụ, đa hiệu ứng ánh sao ở Thạch anh là một loại đá thuộc nhóm tinh thể 3 phương như Tourmaline. Nó cũng cho thấy hiệu ứng sao 4 cánh và 6 cánh, điều này thì dựa vào sự định hướng trong mối quan hệ với các trục tinh thể mà nó đối xứng.

 

Trong trường hợp 2 viên Tourmaline Paraiba cabochon 1.06 và 0.90 carat được thấy trong hình 1, trục C của viên đá lớn hơn nằm theo chiều dài của viên đá và ở viên nhỏ hơn thì lại nằm theo chiều ngang. Như vậy, khi nhìn từ trên xuống vuông góc với trục C của tinh thể, các bao thể lỏng song song với trục C chiếm ưu thế toàn bộ viên đá, điều này gây ra dải hiệu ứng óng ánh riêng biệt vuông góc với trục. Một đường sao mờ khác cũng được nhìn thấy, sự xuất hiện này tạo nên bởi việc mở rộng nhẹ của các bao thể lỏng. Các mặt kéo dài có nhiều vùng bề mặt phản chiếu hơn và do đó tạo ra một cánh sao (dải óng ánh) sáng hơn. Trong khi ở bề ngang viên đá lại có diện tích bề mặt phản chiếu ít hơn và tạo ra một cánh sao yếu (mờ) từ cùng một tập hợp các bao thể phản chiếu. Trong khi EDXRF phát hiện ra sự có mặt của Cu trong các viên đá rự rỡ, điều này xác nhận bản chất Paraiba của chúng. Những ngôi sao huyền ảo này nâng chúng vào trong nhóm của các loại đá quý hoàn mỹ (rarefied connoisseur gems) – đây là một ví dụ khác cho sức mạnh của các bao thể!

 

 

Hình 2: Các bao thể lỏng phản chiếu này song song với trục c của tinh thể Tourrmaline Paraiba tán xạ ánh sáng, chúng hình thành một dải óng ánh mạnh (cánh sao mạnh). Dải yếu hơn được nhìn thấy tạo ra bởi sự mở rộng nhẹ của những bao thể này. Hình chụp dưới kính hiển vi bởi Nathan Renfro, thị trường 1.20 mm.

 

    

 

Tác giả: Elise A. Skalwwold

Dịch giả: Hảo Vũ

Công ty TNHH Một Thành Viên Giám Định PNJ

52A-52B Nguyễn Văn Trỗi, P15, Q.Phú Nhuận, TP.Hồ Chí Minh

ĐT: 84-8-3 8446199 - Fax: 84-8-39956123 - Email: pnjl@.pnjl.com.vn