Emerald hạt ghép

 

 



 

Hình 1: mẫu 1.81 ct là đá ghép emerald/emerald. Ảnh chụp bởi Claire Ito, thị trường 10.5mm

 

Trước đây, các loại đá được tạo thành từ việc ghép nhiều loại vật liệu khác nhau đã được tìm thấy rất nhiều, nhưng chúng ta hiếm khi tìm thấy đá ghép với cùng một loại vật liệu. Hột ghép Ruby/Ruby (Spring 1987 Lab Notes, trang. 47-48, Spring 1996 Lab Notes, trang.49), hột ghép tourmaline/tourmaline (Spring 1990 GNI, trang.165-166) đã từng được công bố, nhưng một hột ghép gồm 2 phần emerald tự nhiên vẫn chưa được tìm thấy trong những tài liệu trước đây.

Gần đây phòng thí nghiệm GIA ở Tokyo có tiếp nhận một viên đá mài giác dạng bát diện màu lục trong suốt trọng lượng 1.81ct, kích thướt khoảng 7.22 x 6.71 x 5.55mm (hình 1). Các phép kiểm tra ngọc học cơ bản cho thấy tỷ trọng 2.71, chiết suẩt vào khoảng 1.572 – 1.580 đối với phần trên và 1.570 – 1.578 đối với phần đáy. Hiển thị vạch phổ chrome phù hợp với phổ của emerald được khảo sát qua máy quang phổ cầm tay. Nhìn thoáng qua, viên đá trông giống như viên emerald tự nhiên của Columbia, nhưng kiểm tra một cách cẩn thận có thể dễ dàng nhận thấy đặc tính hột ghép, trong khi phổ Raman chỉ ra rằng cả 2 phần ghép đều là beryl tự nhiên.

Hình 2: (trái) mặt phẳng bọt khí xuất hiện dọc theo đường ghép của viên đá. Thị trường tương đương 3mm. (phải) khảo sát dưới đèn UV bước sóng dài, viên đá ghép phát huỳnh quang màu đỏ mạnh ở phần trên nhưng phần dưới thì không. Đường tách giữa 2 phần nhìn thấy rõ ràng. Hình chụp bởi: Ahmadjan Abduriyim.

 

 

Hình 3 :Hai phần của viên đá thể hiện định hướng quang học khác nhau khi quan sát dưới ánh sáng phân cực. Ở góc độ này, màu giao thoa dọc theo trục quang được nhìn thấy rõ ở phần dưới viên đá nhưng phần trên thì không có. Ảnh chụp bởi Claire Ito, đường kính thị trường 11.60mm

 

Quan sát dưới kính hiển vi ngọc học có thể thấy một vết tách rất bằng phẳng bên dưới gờ, dọc theo đường chéo của mặt đáy. Bọt khí được sắp xếp thành một mặt phẳng dọc theo mặt tách (hình 2, trái), xuất hiện hiệu ứng ánh sáng xanh và cam. Bao thể 3 pha dạng răng cưa điển hình của emerald Columbia được tìm thấy ở cả 2 phần, trong khi những sọc tăng trưởng rõ và bao thể xoắn dạng vân tay chỉ được tìm thấy ở phần trên. Các bao thể đều không nằm ở phần dọc theo ranh giới giữa 2 phần. Khảo sát dưới đèn UV bước sóng dài, phần trên phát quang ánh sáng màu đỏ mạnh hơn phần dưới, thể hiện rõ rệt ranh giới giữa 2 phần (hình 2, bên phải). Ánh sáng huỳnh quang màu trắng xuất hiện ở mặt ghép giữa 2 phần. Khảo sát dưới ánh sáng phân cực có thể thấy rõ 2 trục quang, đồng thời sự khác nhau về định hướng quang học của phần trên và phần dưới cũng xuất hiện(hình 3). Hầu hết các loại emerald điển hình đều có nhiều vết nứt gây nên hiệu ứng ánh sáng, điều này được nhìn thấy ở cả 2 phần ghép của viên đá. Nhúng trong dung dịch iot methylen nhận thấy xuất hiện đới màu lục ở phần dưới, trong khi phần trên màu lục gần như đều nhau. Cả 2 phần đều có màu lục đủ để gọi là emerald. Vết keo dọc theo mặt phẳng tách thì không màu. Điều này khác với những viên đá ghép làm giả emerald trước đây, thường được ghép từ beryl màu nhạt hoặc các loại đá không màu, với một lớp keo kết dính màu xanh lục. Những trường hợp đá ghép bất thường này chỉ được suy đoán dựa trên mẫu thật, chưa tìm thấy ghi nhận trong một tài liệu chính thống nào.

 

Tác giả: Yusuke Katsurada (phòng thí nghiệm GIA tại Tokyo)

 

Người dịch: Lê Hoàng Dung

Công ty TNHH Một Thành Viên Giám Định PNJ

52A-52B Nguyễn Văn Trỗi, P15, Q.Phú Nhuận, TP.Hồ Chí Minh

ĐT: 84-8-3 8446199 - Fax: 84-8-39956123 - Email: pnjl@.pnjl.com.vn